ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂,၄၀၀ ကျော်က ဂရိသမိုင်းပညာရှင် Thucydides ရဲ့ ရေးသားချက်ကနေ ဆင်းသက်လာတာပါ။
ရှေးဟောင်းဂရိခေတ်မှာ အင်အားကြီးပြီးသား စပါတာ (Sparta) နိုင်ငံနဲ့ အင်အားသစ် တက်လာတဲ့ အေသင် (Athens) နိုင်ငံတို့ကြားက အားပြိုင်မှုကို ဆိုလိုတာပါ။အင်အားကြီးပြီးသားနိုင်ငံ (Ruling Power) က အသစ်တက်လာတဲ့နိုင်ငံ (Rising Power) ကို ကြောက်ရွံ့လာခြင်းကြောင့် စစ်ပွဲဟာ မဖြစ်မနေ ဖြစ်လာရတယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားပါ။
ဟားဗတ်ပါမောက္ခ Graham Allison က ၂၀၁၇ မှာ ဒီအယူအဆကို ပြန်ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ အတွင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံအပြောင်းအလဲ ၁၆ ကြိမ်မှာ ၁၂ ကြိမ်အထိ စစ်ပွဲနဲ့ အဆုံးသတ်ခဲ့တာကို သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။
🇺🇸🇨🇳 ရှီကျင့်ဖျင်က ထရန့်ကို ဘာကြောင့် ဒါကို ပြောတာလဲ။
ရှီကျင့်ဖျင်က “တရုတ်နဲ့ အမေရိကန်တို့ဟာ Thucydides Trap ကို ရှောင်လွှဲနိုင်ပါ့မလား” လို့ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့တာဟာ အောက်ပါအဓိပ္ပာယ်တွေ ရှိပါတယ်ဗျ –
၁။ မလိုအပ်ဘဲ စစ်မဖြစ်လိုခြင်း: တရုတ်နိုင်ငံဟာ အေသင်နိုင်ငံလိုပဲ အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးတက်လာနေတဲ့အတွက် အမေရိကန် (စပါတာ) က စိုးရိမ်ပြီး ထိပ်တိုက်တွေ့မှာကို သတိပေးချင်တာပါ။
၂။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး (Cooperation): ကမ္ဘာကြီးဟာ နိုင်ငံကြီးနှစ်ခုလုံးအတွက် နေရာလောက်ပါတယ်၊ ပြိုင်ဘက်တွေ မဟုတ်ဘဲ မိတ်ဖက်တွေအဖြစ် နေကြရအောင်လို့ ဖိတ်ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ထိုင်ဝမ်အရေး (Taiwan Flashpoint): ဒါဟာ ဒီထောင်ချောက်ထဲကို ကျဆင်းသွားစေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်အရှိဆုံး အချက်ဖြစ်တယ်လို့ ရှီက ပြတ်ပြတ်သားသား သတိပေးခဲ့ပါတယ်။
ဒီထောင်ချောက်ကို ရှောင်လွှဲဖို့ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးဟာ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ငြိမ်မှုအတွက် အောက်ပါအချက် ၄ ချက်ကို အခြေခံဖို့ သဘောတူခဲ့ကြပါတယ် –
▪️ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု: ဆက်ဆံရေးရဲ့ အဓိက အနှစ်သာရဖြစ်စေရန်။
▪️သင့်တင့်သော ပြိုင်ဆိုင်မှု: အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ပြိုင်ဆိုင်မှုမျိုးသာ ဖြစ်စေရန်။
▪️ထိန်းချုပ်နိုင်သော သဘောထားကွဲလွဲမှု: ပြဿနာတွေကို ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ မဖြစ်စေရန်။
▪️ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်: ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အတူတူ လျှောက်လှမ်းရန်။
ဒီစကားလုံးကို ရှီကျင့်ဖျင်က ထရန့်ရှေ့မှာ တိုက်ရိုက်ထုတ်ပြောလိုက်တာဟာ “ငါတို့ အချင်းချင်း ကြောက်စိတ်ကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ စစ်မဖြစ်ကြရအောင်” လို့ မဟာဗျူဟာမြောက် တောင်းဆိုလိုက်တာပါပဲဗျာ။ အထူးသဖြင့် ထရန့်လို စီးပွားရေးသမားဆန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအတွက်ကတော့ ဒါဟာ စစ်ဖြစ်တာထက် အကျိုးတူ စီးပွားလုပ်တာက ပိုအမြတ်ထွက်တယ်ဆိုတာကို နားဝင်အောင် ပြောလိုက်တာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီဆွေးနွေးပွဲကနေ “Constructive Strategic Stability” ဆိုတဲ့ လမ်းစဉ်သစ် ထွက်ပေါ်လာတာဟာ ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အင်မတန် အားတက်စရာ ကောင်းတဲ့ လက္ခဏာပါပဲခင်ဗျာ။
Source;The Nation
